Склучување на договор за молекуларно-дијагностички анализи со ПМФ
Денеска Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) склучи договор со Природно-математичкиот факултет (ПМФ) при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје за вршење молекуларно-дијагностички анализи.
Договорот го потпишаа генералниот директор на Фондот за здравствено осигурување, г. Сашо Клековски, и деканот на Природно-математичкиот факултет, г. Даворин Трпески.
Лабораторијата за молекуларна биологија и геномика при ПМФ е една од најмодерните лаборатории во земјата. Таа располага со напредна опрема за молекуларно-дијагностички анализи, вклучително и секвенционирање од новата генерација (NGS).
Првата цел во овој момент е проширување на мрежата и зголемување на капацитетот за онколошки анализи, односно за прецизно и брзо утврдување на генски мутации кои се клучни за избор на целна онколошка терапија. Најсовремената опрема и стручниот кадар со долгогодишно искуство ќе придонесат за поефикасно одговарање на зголемената потреба од онколошки анализи во здравствениот систем и ќе претставуваат значајна поддршка на постоечките капацитети.
Втората цел, како образовна и научна установа од областа на молекуларната биологија и генетиката, ПМФ со овој договор ќе им овозможи на студентите и вработените поголеми можности за практична примена на стекнатите знаења.
Со овој договор се проширува националната мрежа за молекуларно-дијагностички услуги, што претставува значаен чекор напред за здравствениот систем во земјата.
Во моментов, Фондот има договори за NGS-анализи со следните установи:
- Македонска академија на науките и уметностите (МАНУ) – претежно за ретки и наследни болести,
- Медицински факултет – Институт за патологија – претежно за онкологија,
- Медицински факултет – Институт за имунологија – претежно за имунодефициенции и трансплантации,
- Медицински факултет – Институт за судска медицина – претежно за форензика,
- Фармацевтски факултет – претежно за хематологија и онкологија,
- Институт за јавно здравје – претежно за вирусологија.
NGS-анализи извршуваат и приватни лаборатории, како и Ветеринарниот факултет.
| Категорија | 2023 | 2024 | 2025 (јан. – окт. ) | Проекција 2025 |
| Медицински факултет - ИП | 787 пакети 23.023.600 ден. | 304 пакети 12.227.400 ден. | 524 пакети 17.906.300 ден. | 629 пакети 21.487.560 ден. |
| МАНУ | 385 пакети 23.257.300 ден. | 640 пакети 40.475.000 ден. | 577 пакети 33.338.000 ден. | 692 пакети 40.005.600 ден. |
| Други | 2 пакети 120.000 ден. | 1 пакет 41.000 ден. | 87 пакети 4.275.700 ден. | 104 пакети 5.130.840 ден. |
| Вкупно | 1.174 пакети 46.400.900 ден. | 945 пакети 52.743.400 ден. | 1.188 пакети 55.520.000 ден. | 1.426 пакети 66.624.000 ден. |
Табела 1. Преглед на број на анализи (пакети) и буџет за NGS (онкологија и ретки болести)
Бројот на услуги во 2025 година (проекција) е зголемен за околу 22 % во однос на 2023 година, додека буџетот е зголемен за над 40 %, што овозможува поцелосни и посложени генетски истражувања.
Се унапредува дијагностиката за рак, со цел поголема успешност во лекувањето.
Овој договор претставува почеток на поширока соработка. Со ПМФ се разговара за воведување нови услуги, вклучително и генетска дијагностика пред имплантација (PGD) кај бременост со биомедицински потпомогнато оплодување (БПО). Станува збор за анализа на неколку клетки од ембрионот уште пред негово внесување во матката, со цел избор на ембриони без патолошки мутации. Со тоа значително се намалува ризикот од појава на одредени вродени заболувања и се зголемува шансата за успешна бременост.
